Pluartis

Dr. Radica Nikodinovska

Philologist | Literary Translator | Cultural Mediator

Dr. Radica Nikodinovska is a preeminent figure in the world of Romance languages and a vital link in the cultural dialogue between Italy and North Macedonia. With a career spanning over four decades, her work as a scholar, educator, and translator has redefined how we understand the “art of the bridge” – the complex process of moving ideas, emotions, and traditions across linguistic borders.

Academic & Professional Excellence

Dr. Nikodinovska’s foundation is built on rigorous scholarship. After graduating from the Faculty of Philology “Blaže Koneski” in Skopje, she earned her Master’s in Italian Phraseology and a PhD centred on the Didactics of Translation. Her career has seen her move seamlessly between the classroom and the highest levels of international diplomacy.

Expert Pedagogy: As a long-standing member of the Department of Italian Language and Literature in Skopje, she has shaped the minds of generations of linguists.

Diplomatic Service: Her exceptional mastery of language has made her a trusted consecutive and simultaneous interpreter for high-level official visits between North Macedonian and Italian state delegations.

Academic Leadership: She is the Founder and Honorary President of the Association of Italian Language Teachers in North Macedonia and a member of the International Association AIPI.

Research Leadership and Contrastive Studies

Beyond the lecture hall, Dr. Nikodinovska has been a driving force in international research, notably through her collaboration with the Sapienza University of Rome. She played a pivotal role in the CREAMY project (Calvino REpertoire for Analysis of Multilingual PhraseologY), where she spearheaded the inclusion of the Macedonian language in a landmark study of contrastive phraseology.

Her scholarly work often dissects the “problematic” intersections of culture and linguistics, focusing on how culture-specific elements – whether idiomatic, phonetic, or social – affect the architecture of a translation. This dedication to research ensures that her practice is not only artistic but grounded in a deep, scientific understanding of linguistic evolution.

The Expert on “Relative Translatability”

A central theme in Dr. Nikodinovska’s work is her exploration of the boundaries of language. She famously advocates for the concept of “relative translatability,” arguing that while cultural and linguistic differences may pose challenges, a skilful translator can find a form that resonates within the target context.

Literary Feats: She performed a true “translation mission” by producing the first regional translation of all 200 of Italo Calvino’s Italian Folktales.

Poetic Precision: Her versification skills are celebrated globally, notably in her Macedonian translation of Torquato Tasso’s Gerusalemme Liberata and her Italian translations of Macedonian poetry.

Audiovisual Innovation: Her expertise extends to the modern screen, where she guides students and professionals in the strategies of film and documentary translation.

State Honours & Distinguished Awards

In recognition of her tireless promotion of Italian culture, Dr. Nikodinovska has received some of the most prestigious honours:

Orders of the Italian Republic: She holds the rank of Knight (Stella della Solidarietà Italiana) and Officer (Stella d’Italia), awarded by the President of the Italian Republic.

National Translation Prize: Awarded the Premio nazionale per la traduzione by the Italian Ministry of Culture.

Literary Excellence: Recipient of the “Bozhidar Nastev” award for her translation of Dino Buzzati’s The Secret Shop.

Here you can view the list of Dr. Nikodinovska’s translations from Italian into Macedonian and vice versa (available in Macedonian):

Преводи од италијански јазик

I Книги 

  1. Андреа Камилери: Обликот на водата, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2026. (Andrea Camilleri, La forma dell’acqua, Sellerio Editore, Palermo, 1994)
  2. Џанрико Карофиљо: Мера на времето, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2025. (Gianrico Carofiglio, La misura del tempo, Einaudi, Torino, 2019)
  3. Ерин Дум: Солзотворец, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2024. (Erin Doom, Fabbricante di lacrime, Salani Editore, Firenze, 2021) 
  4. Федерика де Анџелис: Расеаности, Арс Студио, Скопје, 2024. (Federica De Angelis, Le Distrazioni, Harper Collins Italia, 2022)
  5. Марко Мисироли: Даимашсѐ, Арс Студио, Скопје, 2023. (Marco Missiroli, Avere tutto, Einaudi, Torino, 2022)
  6. Елена Феранте: Лажливиот живот на возрасните, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2023. (Elena Ferrante, La vita bugiarda degli adulti,  Edizioni E/O, Roma, 2019.)
  7. Марко Мисироли: Верност, Арс Студио, Скопје, 2022. (Marco Missiroli, Fedeltà, Einaudi, Torino, 2019)
  8. Аурелио Пика: Најголемиот криминалец на Рим ми беше пријател, Арс Студио, 2022. (Aurelio Picca, Il più grande criminale di Roma è stato amico mio, Bompiani, Milano, 2020)
  9. Џерардо Мазучо: Дотука живеел човек, Струшки вечери на поезијата, 2022 (ко-преведувач со Анастасија Ѓурчинова).(Gerardo Masuccio, Fin qui visse un uomo, Interno Poesia Editore, Latiano, 2020 – cotraduttrice co A. Gjurcinova) 
  10. Елена Феранте: Приказна за изгубеното девојче, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2021. (Elena Ferrante, Storia della bambina perduta,Edizioni E/O, Roma, 2014)
  11. Итало Калвино: Италијански приказни, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2021. (Italo Calvino, Fiabe italiane, Mondadori, Milano, 1991)
  12. Ферѕан Оцпетек: Како здив, Арс Студио, Скопје, 2021. (Ferzan Ozpetek, Come un sospiro, Mondadori, Milano, 2020)
  13. Роза Вентрела: Градината на олеандрите, Арс Ламина, Скопје, 2021. (Rosa Ventrella, Il giardino degli oleandri, Newton Compton Editori, Roma, 2015)
  14. Дино Буцати, Славната инвазија на мечките во Сицилија, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2020. (Dino Buzzati, La famosa invasione degli orsi in Sicilia, Mondadori, Segrate, 2019)
  15. Бјанка Пицорно, Поликсена со прасето, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2020. (Bianca Pitzorno, Polissena del porcello, Mondadori, Segrate, 1993) 
  16. Филипо Вентури, Тортелината умира во доматен сос, Арс Студио, Скопје, 2020. (Filippo Venturi, Il tortellino muore nel brodo, Sperling & Kupfer, Milano, 2018)
  17. Елена Феранте: Приказна за оние што зaминуваат и за оние што остануваат, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2020. (Elena Ferrante, Storia di chi fugge e di chi resta, Edizioni E/O, Roma, 2013) 
  18. Дино Буцати, Шеесет раскази, Издавачки центар ТРИ, Скопје, 2018. (Dino Buzzati, Sessanra raconti, collana Oscar Narrativa, Mondadori, Milano, 1995)
  19. Итало Калвино, Баронот на дрво, Издавачка дејност 88, Скопје, 2017. (Italo Calvino, Il barone rampante, Mondadori, Milano, 2014) 
  20. Торквато Тасо. Ослободениот Ерусалим. Арс Ламина, Скопје, 2015. (Torquato Tasso, Gerusalemme liberata, Sperling & Kupfer, Milano, 2009)
  21. Бенвенуто Челини, Животот на Челини, Издавачки центар Три, Скопје, 2013. (Benvenuto Cellini, Vita, Collezione Classici italiani, Torino, UTET, 1965)
  22. Луиџи Пирандело, Хенри IV, Антолог, Скопје, 2013. (Luigi Pirandello, Enrico IV, Sperling & Kupfer, Milano, 2012)
  23. Гаетано Лонго, Евтини стихови, Матица македонска, Скопје, 2010. (Gaetano Longo, Versi a buon mercato, Franco Puzzo Editore, Trieste, 2009) 
  24. Грација Деледа, Пепел, Микена, Битола, 2009. (Grazia Delleda, Cenere, Il Maestrale, Nuoro, 2007) 
  25. Луиџи Пирандело, Еден, ниеден и сто илјади, Ѓурѓа, Скопје, 2008. (Luigi Pirandello, Uno, nessuno e centomila, Sperling & Kupfer, Milano, 2014)
  26. Итало Калвино, Паломар, Ѓурѓа, Скопје, 2008. (Italo Calvino, Palomar, Einaudi, Torino, 1983)
  27. Нуло Миниси, Блаже Конески поет и граматичар, МАНУ Фонд Трифун Костовски, Скопје, 2007. (Nullo Minissi, Blaze Koneski poeta e grammatico, MANU Fond Trifun Kostovski, Skopje, 2007)
  28. Силвано Галон, Македонски фронт (1916/1919), Здружение на италијанско-македонско пријателство-Битола, Битола, 2008, стр. 96-107, 202-310 (ко-преведувач со Кирил Добрушевски и Весна Стојановска). (Silvano Gallon, La campagna macedone, Zdruzenie na italijansko-makedonsko prijatelstvo-Bitola, Bitola, 2008 (cotraduttrice con Kiril Dobrusevski e Vesna Sgtojanovska)
  29. Дино Буцати, Татарска пустина, Ѓурѓа, Скопје, 2007. (Dino Buzzati, Il deserto dei tartari, Rizzoli, Milano, 1940) 
  30. Дино Буцати, Продавница на тајни, Ѓурѓа, Скопје, 2005. (Dino Buzzati, Boutique del mistero, Mondadori, Milano, 1998) 
  31. Рита Грило, Блесоци во ноќта, Спектар прес, Скопје, 2005.
  32. Дино Буцати, Девојката што паѓа (избрани раскази), Темплум, Скопје, 2005, стр. 78-157 (ко-преведувач со група автори) 
  33. Силвано Галон, Знаци, SDA/ИДА, Скопје 2003. 
  34. Џани Родари, „Приказни по телефон“, во Лектири за четврто одделение, Табернакул, Скопје 2004. 
  35. Рикардо Кампа, Среден век, Универзитет “Св. Кирил и Методиј“, Скопје, 2001. 
  36. Паоло Бугати, Поезија, Спектар, Скопје, 1999. 
  37. Роландо Черта, Тагата има само едно име, Македонска ревија, Скопје, 1981. (ко-преведувач со Аугусто Фонсека) 

II Превод на делови од книга (книжевна критика, есеистика и поезија) 

  1. Клаудио Поцани,Јас сум, Струшки вечери на поезијата, Струга, 2024  
  2. Марко Пешетели, Очи полни со жито (Пуплинска кошула 78-83; На друга страна 97-99; Consecutio temporum, 87 – 92, Филолошки факултет „Блаже Конески“- Скопје, 2023.
  1. Гаетано Лонго, По бурата, во Дај две, љубовни!, Антолог, Скопје, 2015, стр. 108-109.
  2. Торквато Тасо, Роса, Дај две, љубовни!, Антолог, Скопје, 2015, стр. 108-109.
  3. Чезаре Павезе, „Ќе дојде смртта и ќе ги има твоите очи“,  во Дај две, љубовни!, Антолог, Скопје, 2015,  стр. 109-110.
  4. Елена Рибет, од Дневникот на четирите имиња, Културен живот LV, 2010 стр. 68 , Скопје. 
  5. Лука Бенаси: од На маргините на историјата, Културен живот LV, 2010 стр. 70, Скопје.
  6. Нуло Миниси, Најзалудниот занает на светот, Зборник на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ – Скопје, Скопје, 2007.
  7. Мариза Мадиери: “Школка”, in Ricordando Marisa Madieri, Università degli Studi di Napoli “L’Orientale”, Napoli, 2004, pp. 49-57.
  8. Шевалје, Ж. & Гербран, А.: Речник на симболи, (Превод од француски на стр. 552-597), Табернакул, Скопје, 2005.
  9. Нуло Миниси: „Сократовата сандала“, во Европски книжевни студии, Култура, Скопје, 2004, стр. 15-37. (Превод од италијански)
  10. Нуло Миниси: „Критика на текст и критика на предтекст“, во Европски книжевни студии, Култура, Скопје, 2004, стр. 161-179. (Превод од италијански)
  11. Нуло Миниси: „Книжевната историографија од националните книжевности до европската книжевност„, во Европски книжевни студии, Култура, Скопје, 2004, стр. 179-188. 
  12. Силвано Галон, Политичките извештаи на италијанските конзули во Битола (1895-1916), Битола, 2004, 560 стр. (Превод изработен од студенти по италијански јазик под менторство на Радица Никодиновска)
  13. Рикардо Кампа: „Науката“ во Профилот на италијанската култура, Амбасада на Италија, Скопје, Скопје, 1999, стр. 147-193.
  14. Рикардо Кампа: “Науката” во Профилот на италијанската култура, Амбасада на Италија, Скопје, Скопје, 1999, стр. 147-193.
  15. Мирча Илијаде: Повторно откривање на симболите, Трета програма, бр. 24, 1985, стр. 187-192. 

Преводи од македонски на италијански

  1. Blaže Koneski, “Acqua celeste” in Crocevia 15/16, a cura di Anastasija Gjurcinova, Besa, Salento books, Lecce-Nardò, 2012, pp. 147-149.
  2. Mateja Matevski, “In riva” in Crocevia  15/16, Besa, Salento books, Lecce-Nardò, 2012, pp. 147-149.
  3. Gane Todorovski, “Un canto per il mio canto”.  in Crocevia 15/16, a cura di Anastasija Gjurcinova, Salento Books, Lecce-Nardò, 2012, pp. 147-149.
  4. Rade Siljan, “Preghiera per la Magna Mater”in Crocevia 15/16, a cura di Anastasija Gjurcinova, Salento books, Lecce-Nardò, 2012, рp. 161.
  5. Nikola Madzirov, “Ogni giorno il mondo” in Crocevia 15/16, a cura di Anastasija Gjurcinova, Salento Books, Lecce-Nardò, 2012, pp. 171-172 
  6. Jordan Plevneš, Giustiniano I, Ministero per i beni culturali, Skopje, 2013.
  7. Venko Andonovski, Madre Teresa – Santa delle tenebre (dramma), 2011, изведба во Teatro dei Servi, Рим 23.05.2011.
  8. Milovan Stefanovski, Il volo dell’uccello mitico, in Weding with inifinity, Struga Poetry Evenings, Struga, 2010.
  9. Rade Siljan, Libro aperto, Franco Puzzo Editore, Trieste, 2010. 
  10. Petar Тemelkovski, Filippo II, monodramma, Ministero per i beni culturali, Roma, 23.04.2009 (Превод и препев на италијански).